Bezoarlar sıklıkla psikiyatrik bozuklukları olan genç bayanlarda görülen bir durumdur. Saç kıllarının neden olduğu bezoarlar trikobezoar, sebze liflerinin neden olduğu bezoarlar fitobezoar, ve yarı akışkan ilaçlar ve tabletlerle oluşan bezoarlarda farmakobezoar olarak adlandırılır ^1,2.

Olgu mental retardasyonu olan ve akut ince barsak tıkanma bulgularıyla, izole ileum segmentinde trikobezoar gözlenen nadir bir vaka olması nedeniyle sunulmuştur.

Yirmi bir yaşında bayan hasta (F.K, protokol no: 436586), 10 gündür karında şişkinlik, gaz gaita çıkaramama ve bulantı kusma şikayetleriyle acil servise başvurdu. Fizik muayenede genel durum iyi vital bulgular stabil idi. Hastada mental retardasyon mevcuttu. Karında yaygın hassasiyet, distansiyon ve rebound vardı. Barsak sesleri hiperaktifti. Rektal muayenede patoloji saptanmadı. Kan beyaz küre değeri 15,700/mm3 idi. Biyokimyasal parametrelerinde sodyum 109 mmol/lt, potasyum 2,4 mmol/lt , diğer parametreler normal idi. Ayakta direkt karın grafisinde ince barsakta yaygın hava sıvı seviyeleri mevcuttu. Olgu, sıvı ve elektrolit düzeltilmesinden sonra, barsak tıkanıklığı tanısıyla ameliyata alındı. Orta hat kesiyle laparotomi uygulandı. Yapılan incelemede mide, jejunum ve proksimal ileum dilate görünümde idi. İnceleme esnasında ileumda iatrojenik perforasyon meydana geldi. Perforasyon alanı primer onarıldı. İleoçekal valvdan yaklaşık 80 cm proksimalde 10 cmlik segment nekroze ve bu alanda yaklaşık 10X5 cm’lik bezoar mevcuttu. Enterotomi yapıldıktan sonra bezoarın saç kıllarından oluştuğu gözlendi (Şekil 1). Trikobezoar çıkarıldıktan sonra nekroze olan ileum segmenti rezeke edilip uçuca anastamoz yapıldı. İnce barsağın diğer segmentleri ve midede bezoar gözlenmedi. Ameliyat sonrası takipte hastada yara yerinde enfeksiyon ve evantrasyon gelişti. Hastanın yarası sekonder sütürize edildi. Mevcut psikiyatrik hastalığına yönelik uygun tedavisi planlandı.

Enterotomiyle birlikte çıkarılan trikobezoar.

Bezoarlar çoğunlukla mide de oluşurlar. Bezoarların gelişmesi için geçirilmiş mide cerrahisi (bilateral trunkal vagotomi ve ploroplasti) risk faktörüdür ³. Olguda geçirilmiş mide cerrahisi yoktu. Midede oluşan kitleye bağlı epigastrik ağrı, dispepsi ve yemek yeme sonrası şişkinlik yakınmaları gözlenir. Bezoarlar, gastrointestinal kanama (%6) ve intestinal tıkanma veya perforasyona (%10) neden olabilirler ^4,5,6. Bezoarlar nadiren kuyruk şeklinde jejunuma uzanabilir ve Rapunzel sendromu olarak adlandırılır. Mide de eşlik eden bezoar olmaksızın izole şekilde ileumda bezoar oluşumu oldukça nadirdir. Bezoarlara bağlı barsak tıkanmasının iki klasik bölgesi jejunum ve proksimal ileumdur ⁷. Olgumuzda tıkanma izole olarak ileoçekal valveden yaklaşık 80 cm proksimalde idi.

Tanıyı hastanın hikayesi, fizik muayene ve kitlenin anatomik yeri ve yapısı yönlendirir. Mide yerleşimli bezoarlarda özofagogastroduodenoskopi tanı ve tedavi amaçlı kullanılmaktadır. Direkt karın grafisi ve baryumlu çalışmalar ise ince barsaktaki tıkanmayı tanımlamada yeterlidir. Karın tomografisi, tıkanmanın seviyesinin ve derecesinin tayininde daha fazla bilgi vermesinden dolayı son zamanlarda tercih edilmektedir ⁸. Olgumuzun hikayesinde mental retardasyon varlığı ve saç yeme alışkanlığının olması, fizik muayenesinde karında ileri derecede distansiyon ve rebound varlığı ve direkt karın grafisinde çok sayıda hava sıvı seviyeleri mevcudiyeti tam barsak tıkanmasını düşündürmekte idi.

Midede yerleşen trikobezoarlarda endoskopik tedavi denenebilir. Bezoarın yapısı ve büyüklüğü nedeniyle çıkarılamadığı durumlarda laparatomi yapılır ve anterior gastrotomi uygulanır ⁹. Bezoarlara bağlı ince barsak tıkanmalarında tedavi cerrahidir. Bezoarın parçalanarak çekuma doğru sıvazlanmasının mümkün olmadığı ve ince barsakta dolaşım bozukluğu bulunduğu durumlarda enterotomi ve etkilenen barsak segmentinin rezeksiyonu uygulanır ¹. Olgumuzda nekroze segmentin rezeksiyonu ve trikobezoarın çıkarılması işlemi sonrası uç uca barsak anastomozu uygulandı.

Sonuç olarak; Trikobezoara bağlı izole ince barsak tıkanması çok nadir durumdur. Psikiyatrik hastalığı olan genç bayanlarda ince barsaklarda tıkanma varlığında tıkanmanın trikobezoarlara bağlı olabileceği düşünülmelidir.