Eagle sendromu stiloid proçesin semptomatik elengasyonu veya stilohyoid yada stilomandibular ligamanın mineralizasyonu için kullanılan bir terimdir. Elonge stiloid çıkıntıya bağlı semptomatoloji, klinik, radyolojik tanı ve tedavisi ilk olarak 1937 yılında WW Eagle tarafından tanımlanlmıştır. Eagle sendromu, stiloid sendrom, stilohyoid sendrom, elonge stiloid çıkıntı ve stiloid çıkıntı nöraljisi olarak da bilinmektedir ¹. Eagle sendromu ilk olarak 1937 yılında Eagle tarafından tanımlanmış olmasına rağmen stilohyoid ligamanın ossifikasyonu ilk olarak 1652 yılında Paduada Marchetti tarafından tanımlanmıştır. Elonge stiloid proçese yönelik ilk operasyon 1872 yılında Viena da Weinlechner tarafından intraoral teknik ile yapılmış ve semptomatik rahatlama sağlamıştır ². External cerrahi yaklaşımı ise ilk olarak 1942 yılında Loeser ve Cardwell tarafından tanımlamıştır³.

Stilohyoid kompleks stiloid proçes, stilohyoid ligaman ve hyoid kemiğin küçük boynuzundan oluşmaktadır. Embriyolojik olarak bu yapılar ve özelliklede stiloid proçes ikinci brankial arktan, Reichert kartilajından gelişmektedirler ⁴.

Uzun stiloid procesin gelişimi ile ilgili bazı teoriler vardır. Bunlar;

1- Konjenital elengasyon,
2- Stilohyoid ligamanın kısmi yada tam ossifkasyonu,
3- Timpanohyale ve stylohyoid kartilajinöz bileşkenin elongasyonu,
4- Travma sonrası reaktif hiperplazi ⁵.

Eagle sendromunda tanı bazı kriterler göre yapılmaktadır.Bunlar ;

1- Hastanın mevcut semptomları
2-Tonsiller yatakta elonge stiloid proçesin palpasyonu lokal

Bu çalışma retrospektif bir çalışma olup 1999-2004 yılları arasında kliniğimizde Eagle sendromu tanısı ile takip edilmiş hastalar çalışmaya alınmıştır. Elonge stiloid proçes tanısı alan 9 hastadan operasyonu kabul eden 5 hasta (dört erkek, biri kadın) çalışmayı oluşturmuştur. Kliniğimize başvuran hastaların şikayetleri sorgulanıp tam bir KBB muayenesi yapıldı. Ayrıca tonsiller fossanın palpasyonu tüm hastalar için yapıldı. Rutin olarak tüm hastalara CT çekilip stiloid proçeslerin uzunlukları ölçüldü. Operasyonu kabul eden hastalardan beşine intraoral yaklaşım tekniği ile stiloid proçesin kısaltılması ameliyatı yapıldı. Postoperatif komplikasyon gelişmeyen hastalar aynı gün taburcu edildi.

Hastaların yaşları 17 ile 41 arasında olup, ortalama yaşları 31.4 yıl idi. Hastaların hiçbirisinde daha önce geçirilmiş tonsillektomi hikayesi yoktu. Hastaların en sık başvuru şikayetleri özellikle yutkunma sırasında oluşan boğaz ağrısı ve boğazda yabancı cisim hissi idi. Yapılan fizik muayenede tonsiller fossanın palpasyonu ile ağrı tespiti bir hastada sol , bir hastada sağ ve üç hastada ise bilateral idi. Hastaların stiloid proçeslerin ölçülen boyutları 28-52 mm arasında olup ortalama sol: 39.4 mm sağ: 36.8mm olarak ölcüldü. Hastalardan 3 tanesine bilateral 2 tanesine ise unilateral (1 sağ, 1 sol) stiloid proçes elengasyonu tanısı konuldu ve hastaların tümü intraoral yaklaşım ile opere edildi. Hastaların takiplerinde şikayetleri tamamen geçtiği belirlendi.

Elonge stiloid proçesin toplumdaki insidansı %4 olarak belirtilmiş ve bunlarında %4 ünün semptomatik olduğu rapor edilmiştir ¹¹. Stilohyoid kompleksin mineralizasyonu ve kalsifikasyonu genel populasyonda %2-4 oranında görülmektedir¹².

Eagle sendromunda styloid procesin boyutu tüm bireylerde değişkenlik göstermektedir. Eagle, stiloid proçesin normal boyutunu 25 mm, Moffat ve ark. yaptıkları bir kadavra çalışmasında stiloid proçes boyutunu 15.2-47.7 mm olarak belirtmişlerdir ^2,11. Montelbetti ve ark. ¹³ ise yaptıkları bir radyolojik çalışmada normal bir stiloid proçesin boyutunun 25 mm den küçük olduğunu tespit etmişlerdir. Bizim vakalarda ise ortalama 38.1 mm idi.

Eagle sendromunda iki farklı klinik form tanımlamıştır. Bunlardan klasik sendrom genellikle tonsillektomi sonrası meydana gelir ve farinkste yabancı cisim hissi ile kendini belli eder. Ayrıca özellikle tonsiller fossada lokalize faringeal ağrı, ipsilateral kulak ağrısı, nadir olarak da disfaji ve odinofaji görülür. Bu formun sebebi 5,7,9,10. kranial sinirlerin elonge stiloid proçes ile ilişkili olarak tutulması ile meydana gelir. İkinci form olan karotis arter sendromu ise daha önce geçirilmiş cerrahi girişime bağlı değildir. Uzamış stiloid çıkıntının yada kalsifiye ligamanların internal ve/veya eksternal karotis arter duvarlarındaki sempatik plexusun mekanik irritasyonu sonucu uyarılmasına bağlı olarak meydana gelir ^15,16. Bu hastalarda servikal ağrı ve baş hareketleriyle oluşan tinnitus ve dengesizlik de meydana gelebilir. Bizim olguların hiçbirisi tonsillektomi ameliyatı olmamıştı.

Ayrıca stilohyoid ligamanın tendinöz kısmının dejeneratif ve inflamatuvar değişiklikleri ve faringeal infeksiyon sonrası oluşan romatik stiloidit de, Eagle sendromunda oluşan ağrıyı açıklayabilir ¹⁷. Stiloid procesin bilateral elengasyonu oldukça fazla olup bilateral semptomlar ise çok fazla görülmemektedir ¹⁸.

Eagle sendromu ile ilgili belirtilmiş olan çok sayıda tedavi seçenekleri vardır. Bunlar; psikolojik olarak rahatlatma, non steroid antiinflamatuar ilaçlar, transfaringeal steroid veya uzun etkili lidokain injeksiyonu, oral karbomazepin verilmesi ve stiloid proçesin parmakla kırılmasıdır. Ancak temel tedavi cerrahidir ¹⁹.

Eagle sendromuna yönelik başlıca intraoral ve eksternal olmak üzere iki yaklaşım vardır. İntraoral yaklaşımın avantajları; operasyon kısa sürer ve external skar dokusu oluşturmaz. Dezavantajları ise, farinksin boyna açılmasına bağlı olarak bakteriyel kontaminasyon oluşması, bunun sonucunda derin boyun enfeksiyonu oluşma riski ve dar bir görüş alanı sağladığı için internal karotis arter ve komşu vital yapılara zarar verme olasılığıdır. Eksternal yaklaşımın avantaj ve dezavantajları ise stiloid proçes ve çevre nörovasküler yapıların yeterli anatomik görüntüyü sağlaması, boyun dokularının bakteriyel kontaminasyon riskini azaltması ve stiloid proçesin çok uzun yada kısa oluşuna uygun olmasıdır ²⁰. Ancak cerrahi skar dokusunun oluşması, genel anesteziye ihtiyaç duyulması dezavantajıdır.

Kliniğimizde 5 vakayı intraoral yaklaşım ile opere ettik. Günümüzde aerob ve anaerob bakteriler üzerine etkili antibiyotiklerin kullanıma girmesi, eksternal yaklaşım ile meydana gelecek skar izinin intraoral yaklaşımda oluşmaması bu yaklaşımın avantajları olup, tecrübeli cerrahlar tarafından intraoral yaklaşım güvenle kullanılabilir.