Kistik veya tubuler yapıya sahip olabilen duplikasyonlar, gastrointestinal sistemin nadir görülen konjenital malformasyonlarından biridir. Ağızdan anüse kadar gastrointesinal sistemin herhangi bir yerinde bulunabilir. Daha çok ince barsaklarda görülmekle beraber rektal, duodenal, gastrik ve torakoabdominal yerleşimleri oldukça nadirdir ^1,2.

Kolondaki kistik duplikasyonların komplikasyonları; invajinasyon, obstruksiyon, volvulus, malignite, kanama ve nadiren perforasyon olarak bildirilmektedir ^1,2,3. Kliniğimizde akut batın bulguları ile ameliyat edilen ve çekumun kistik duplikasyonunun perforasyonu belirlenen olgu nadir görülmesi nedeni ile sunuldu.

Yedi yaşında erkek olgu, üç günden beri göbek çevresinde ağrı yakınması ile getirildi. Bir kez kusma tarif edilen olgunun ateşi yoktu. Hastanın öz geçmişinde iki yıldan beri epilepsi tanısı ile depakin kullanım öyküsü vardı. Genel durumu iyi olan hastanın karnında yaygın hassasiyeti mevcuttu. Defans müsküler yoktu ve barsak sesleri azalmıştı. Rutin kan incelemesinde beyaz küre 15.000/mm³ olarak bulundu. Ayakta direk batın grafisinde özellik yoktu. Batın ultrasonografisinde (US) subhepatik bölgede düzgün konturlu, çift cidarlı kistik kitle ve batında serbest mayi olduğu, bu bulgularla lezyonun duplikasyon veya mezenter kisti olabileceği bildirildi. Kontrastlı bilgisayarlı tomografide (BT) kistik yapının barsak ansları üzerinde karın duvarının hemen altında yerleştiği ve duvarında kontrast madde tutulumu olduğu görüldü (Şekil 1).

Olgunun bilgisayarlı tomografi görüntüsü. C: duplikasyon kisti

İntestinal duplikasyon veya mezenter kisti perforasyonu ön tanıları ile acil ameliyata alınan olguda, çekumun ön-üst kısmında, 4x4cm ebadında, serbest kenarından perfore olmuş duplikasyon kisti tespit edildi. Çekumun üzerinde 2x3cm’lik bir yüzeyde ortak muskuler duvara sahip olan kistin normal intestinal lümen ile iştirakı olmadığı belirlendi. Batında ve pelviste müsinöz kist içeriği görüldü. Kist eksizyonu, ortak duvarda mukozektomi, apandektomi ve lavaj uygulanan olgunun histopatolojik incelenmesinde; intestinal duplikasyon kisti olarak tanımlanan yapının tek katlı kolumnar yüzey epiteli ve az sayıda bez yapılarının arasında mukus içeren hücrelerle döşeli olduğu, müsküler tabakada artışla birlikte damarların konjesyone olduğu görüldü (Şekil 2). Ameliyat sırasında alınan batın kültüründe üreme olmadı. Ameliyat sonrası sorunsuz seyreden olgu 6. gün taburcu edildi.

Duplikasyon kistinin histopatolojik görünümü (Hematoksilen-eozin x100).

Gastrointestinal sistemdeki duplikasyonlar, etyolojisi tam olarak tanımlanamayan, çoğunlukla tek, nadiren birden fazla görülen konjenital anomalilerdir ^1,2,4. Etyolojisinde fetal barsak divertikülünün persistansı, primitif barsağın solid evresinin rekanalizasyonunda defekt, parsiyel çiftleşme, notokord ayrılması gibi teoriler ileri sürülmektedir ^1,2. Duplikasyonlar gastrointestinal sistemin her hangi bir yerinde görülebilmekle beraber ince barsaklar en sık etkilenen bölgedir. Kolonda görülme sıklığı ise %13’ tür ⁵. Sunulan olguda nadir yerleşim yerlerinden biri olan çekumda belirlendi.

Duplikasyonlar normal gastrointestinal sistemin mukozasına sahip olmaları ile diğer abdominal kistik kitlelerden ayırt edilebilirler. Genellikle mezenterik tarafta yer alırlar ve çoğu yaşamın ilk bir yılında görülür ³. Çocuklar abdominal distansiyon, kusma, palpabl abdominal kitle ve nadir olarak üriner semptomlarla gelebilirler ^3,5. Sunulan olgu yedi yaşında idi ve akut batın bulguları ile getirilmişti. Yaygın hassasiyet nedeni ile kitle palpe edilememişti.

Kolonun kistik duplikasyonları asemptomatik olabildikleri gibi invajinasyon, kanama, kitle veya basınç etkisiyle bağırsak obstrüksiyonu ve volvulus ile komplike olabilirler. Malignite kolon duplikasyonlarında ileri yaşlarda görülebilen bir komplikasyondur. Inoue ve Nakamura duplikasyon kisti zemininde malignite gelişen olguları inceleyerek en yüksek sıklıkta (% 67) kolon ve rektumda görüldüğünü bildirmişlerdir⁶. Malignite yetişkinlerde 33-35 yaş arasında ortaya çıkmaktadır. Duplikasyon kistlerinde mide mukozası bulunduğu zaman kanamaya da neden olabileceği bildirilmiştir ^1,7. Sunulan olguda daha az görülen perforasyon komplikasyonu vardı. Özgeçmişinde travma öyküsü olmadığı ve histolojik incelemede nekroz belirlenemediğinden perforasyon nedeni gösterilemedi.

Duplikasyon kistlerinin teşhisinde en yaygın kullanılan görüntüleme yöntemleri arasında US ve baryumlu çalışmalar yer almaktadır. BT ve manyetik rezonans incelemesine daha az gerek duyulur. US’de duplikasyon kistleri ekojenik iç mukozal tabaka ile hipoekoik dış müsküler tabakanın varlığı ile tanımlanır ⁶. Sunulan olguda akut batın etyolojisine yönelik çekilen US‘ de sağ alt kadranda tanımlanan kistik kitlenin duplikasyon kisti olabileceği vurgulanmakla birlikte, anatomik detayları incelemek için BT incelemesi de yapıldı.

Kistik duplikasyonların tedavisi için önerilen cerrahi eksizyondur ⁵. Sunulan olguda perforasyon geliştirmiş ve kist içeriği peritona yayılmış çekumun duplikasyon kisti total olarak çıkarıldı. Asemptomatik de olsa duplikasyon kistlerinin potansiyel komplikasyonları nedeni ile çıkarılmaları önerilir ^1,3,6.

Sonuç olarak batında kistik kitle ve serbest mayisi olan ancak ateş ve bakteriyal peritonit bulgularının eşlik etmediği akut batın olgularında nadir olmakla birlikte duplikasyon kisti perforasyonu da hatırlanmalıdır.