Mikoplazmalar doğada yaygın olarak bulunan ve insanlarda genellikle solunum yolları ve genital sisteme, hayvanlarda da eklemlere yerleşen mikroorganizmalardır. Ürogenital sistemden en sık izole edilen mikoplazmalar,M. hominis ve U. urealyticum olup, Mycoplasma genitalium’un ise hastalıklarla ilişkisi araştırılmaktadır ^1-3. Mikoplazma ve Ureaplazma cinslerinin üyeleri olan türler arasında insan için fırsatçı patojen olanlar olduğu gibi bir kısmı da insanda çeşitli vücut bölgelerinin normal flora üyeleridir. Mikoplazmalar cinsel yönden aktif ve sağlıklı birçok kadın ve erkeğin normal genital floralarında bulunurlar. Genç kadınlarda ve sosyoekonomik düzeyi düşük toplumlarda kolonizasyon daha fazladır ^1-3. Bununla birlikte genital mikoplazmalar bakteriyel vajiniti olan kadınlardan izole edilmekte olup, M. hominis’in kadınlarda servisit, salpenjit ve pelvis abselerinden, post-puerperal ateş sırasında ise kandan izole edildiği bildirilmiştir ¹. Pelvik inflamatuvar hastalığı olan kadınlardan alınan servikal ve vajinal örneklerden, normal kadınlara oranla daha fazla M. hominis elde edildiği bilinmektedir.

Ureaplasma urealyticum nongonokokal üretrit, koryoamniyonit, düşük doğum ağırlıklı bebek doğumuna neden olmaktadır. Ayrıca hem M. hominis hemde U. urealyticum infertiliteden ve yenidoğanda solunum sistemi hastalıklarından da sorumlu tutulmaktadır. Genital mikoplazmalar, başta seksüel olarak aktif bireylerin alt genital sistemi olmak üzere pek çok yerde bulunan, salpenjitli hastalarda ise üst genital sistemden de izole edilen mikroorganizmalardır ^3-11.

Mikoplazmaların üretilmesi için çeşitli sıvı, katı yada bifazik besiyeri formülleri mevcuttur. Ancak bunların hazırlanmasındaki zorluklar ve mikoplazmaların geç üremeleri gibi sorunlar sebebiyle, daha hızlı ve kolay izolasyon / identifikasyon için kullanıma hazır besiyerleri, polimeraz zincir reaksiyonu ve hibridizasyon yöntemleri gibi yeni metodlar geliştirilmiştir ^12-15. Genital klinik örneklerden M. hominis ve U. urealyticum izolasyonu ve aynı zamanda kemoterapötiklere duyarlılıklarının belirlenmesine yönelik ticari kitler bulunmakta olup, bu kitler, 48-72 saat içinde sonuç vermeleri nedeniyle hızlı tanıda kullanılmaktadırlar ³.

Çalışmamızda kullandığımız Mycofast kiti, genital ve gastrik örneklerde M. hominis ve U. urealyticum’u hızlı bir şekilde tespit edilmesi ve etkenin antimikrobiyal duyarlılık testlerinin yapılmasına yönelik olarak hazırlanmış bir ticari kittir ^6,16.

Gaziantep’te bulunan Sani Konukoğlu Tıp Merkezi ve Sosyal Sigortalar Kurumu Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniklerine yedi günden uzun süren vajinal akıntı yakınmasıyla başvuran, cinsel yönden aktif ve son bir ayda antibiyotik kullanmamış olan 18-41 yaşları arasındaki 130 kadın hasta çalışma grubu olarak seçildi.

Her hastadan Dacron eküvyonu ile endoservikal sürüntü örneği alındı. Örnekler vajina spekulum ile açıldıktan sonra eküvyon çubuğu vajina duvarlarına değdirilmeden serviks uteri içine 1-2 cm kadar sokulup, sağa sola çevrilerek alındı ve kit içerisindeki taşıma besiyerine konuldu. Kit prosedürüne uygun olarak 2-8ºC’de saklanan taşıma besiyerleri en geç 48 saat içerisinde değerlendirmeye alındı.

Çalışmaya alınan örnekler Mycofast Evolution-2 kiti (International Microbiol, Fransa) kullanılarak U. urealyticum ve M. hominis varlığı yönünden araştırıldı. Mycofast testi, üretici firmanın önerileri doğrultusunda çalışıldı. Taşıma besiyerindeki örnekten mikroplaklarda bulunan her bir kuyucuğa 100 µl konuldu. Kontrol kuyucuklarına 2’şer damla standart M. hominis çözeltisi eklendi. Anaerobik ortam sağlamak amacıyla her kuyucuğun üzerine ikişer damla steril sıvı parafin damlatıldı. Örnekler 37ºC’de 24-72 saat inkübe edildi. İdentifikasyon, kuyucuklarda oluşan sarıdan kırmızıya renk değişimine ve linkomisin, trimetoprim-sulfametoksazol ve eritromisine karşı antibiyotik direnç profillerine bakılarak yapıldı. Bu profile göre U. urealyticum linkomisin ve trimetoprim-sulfametoksazole dirençli, eritromisine duyarlı; M. hominis ise linkomisine duyarlı, trimetoprim-sulfametoksazole ve eritromisine dirençli idi. Mycofast kiti ile tespit edilen U. urealyticum ve M. hominis izolatlarının doksisiklin (8µg/ml), roksitromisin (4µg/ml) ve ofloksasine (4µg/ml) karşı antimikrobiyal duyarlılıklarına bakıldı.

Çalışmamızda kontrol grubu olarak seçilen ve vajinal yakınması olmayan 40 hastaya ait endoservikal sürüntü örneği de aynı yöntemlerle değerlendirildi.

İstatistiksel analiz: Sonuçların değerlendirilmesinde kikare testi kullanıldı.

Çalışmada hasta grubundaki 130 örneğin 72’sinde (% 55.38) üreme olmazken, 51 örnekte (% 39.23) U. urealyticum, 7 hastada (% 5.38) M. hominis tespit edilmiştir. Kontrol grubundaki örnekler genital mikoplazmalar açısından değerlendirildiğinde, 40 asemptomatik kadın hastanın 35’inde (% 87.5) üreme görülmemiştir. Örneklerin 5’inde (% 12.5) U. urealyticum tespit edilirken, M. hominis suşuna rastlanmamıştır (Tablo I). Bu sonuçlar istatistiksel olarak değerlendirildiğinde, M. hominis’in tespit edilmesi açısından çalışma grubu ile kontrol grubu arasında anlamlı fark görülmemiştir (p>0.05). Ureaplasma urealyticum, çalışma grubunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı oranda daha fazla tespit edilmiştir (p=0.001).

Tablo 1: Çalışma ve kontrol grubunda üreyen etkenler.

Çalışmamızda tespit edilen U. urealyticum ve M. hominis izolatlarının doksisiklin, roksitromisin ve ofloksasine karşı duyarlılıklarına Mycofast testi ile bakılmıştır. Hasta gruptan izole edilen U. urealyticum izolatlarının tümü bu antibiyotiklere duyarlı olarak bulunmuştur. Aynı gruptan izole edilen M. hominis suşlarında ise doksisiklin direncine rastlanmamış, ancak roksitromisine % 57.1, ofloksasine karşı ise % 28.5 oranında direnç tespit edilmiştir (Tablo II). Kontrol grubundan izole edilen U. urealyticum suşlarının tümü üç antibiyotiğe duyarlı bulunmuştur.

Tablo 2: Çalışma grubunun antibiyotiklere direnç durumları

Mikoplazmalar, insanlarda ağız ve genital sistemde kommensal olarak yaşayabilirlerse de bazen çeşitli faktörlerin etkisiyle hastalık tablosu oluştururlar. Ürogenital sistemden en sık izole edilen mikoplazmalar M. hominis ve U. urealyticum’dur ¹. Genital mikoplazmalar, başta seksüel olarak aktif bireylerin alt genital sistemi olmak üzere pek çok yerde bulunan, salpenjitli hastalarda ise üst genital sistemden de izole edilen mikroorganizmalardır ³.

Çalışmamızda kullandığımız Mycofast Evolution 2 test kiti mikoplazma ve ureaplazmaların identifikasyonunda ve bazı antibiyotiklere dirençlerini belirlemede kullanılan bir yöntemdir. Karaarslan ve ark.’nın ⁶ çalışmasında Mycofast Evolution 2 test kiti ile rutin kültür yöntemleri, 90 endoservikal örnekte U. urealyticum ve M. hominis’i tespit etme etkinlikleri açısından karşılaştırılmıştır. Mycofast ile 50 (% 55.5) ve rutin kültür ile 42 (% 46.6) pozitif sonuç elde edilmiştir. Rutin kültürde görülen tüm pozitif sonuçlar Mycofast ile de saptanmış ancak Mycofast ile bulunan 8 pozitif sonuç rutin kültürde gösterilememiştir. Mycofast ile, pozitif olanların % 84’ünde (42/50) U. urealyticum, % 16’sında (8/50) M. hominis; rutin kültürleri pozitif olanların % 72’sinde (36/50) U. urealyticum ve % 12’sinde (6/50) M. hominis izole edilmiştir ⁶.

Çalışmamızda vajinal sürüntü örneklerinin 72’sinde (% 55.38) üreme olmazken, 51 örnekte (% 39.23) U. urealyticum, 7 örnekte (% 5.38 ) M. hominis izole edildi. Bu sonuçlar istatistiksel olarak değerlendirildiğinde, vajinal akıntısı olan kadınlarda M. hominis’in tespit edilmesi açısından çalışma grubu ile kontrol grubu arasında anlamlı fark görülmemiş (p>0.05) olup, U. urealyticum’un tespiti açısından çalışma grubu ile kontrol grubu arasında anlamlı fark belirlenmiştir (p=0.001). Bu bulgular bize ürogenital infeksiyonlarda U. urealyticum’un M. hominis’e göre daha sıklıkla izole edildiğini göstermektedir.

Çeşitli araştırmacıların yaptıkları çalışmalarda benzer sonuçlar alınmıştır. Helvacı ve ark.¹⁷ 142 hastanın vajinal akıntı örneklerinde çeşitli mikroorganizmaları saptamak amacıyla yaptıkları kültür çalışmasında örneklerin % 20.4’ünde patojen bir etkenin üremediğini, % 13.4’ünde M. hominis, % 11.3’ünde Candida’ların ürediğini, en sık rastlanan etkenin ise % 60.6’lık bir oranla U. urealyticum olduğunu bildirmişlerdir.

Yavuzdemir ve ark.(18) vajinal akıntı şikayetleri olan kadınlarda % 33.89 oranında ureaplasma, % 11.01 oranında mikoplazma ürettiklerini bildirmişlerdir. Bengisun ve ark.¹⁹ da servisitli kadınlarda klamidya, ureaplasma ve diğer bakterilerin sıklığını araştırdıkları bir çalışmada hastaların % 18’inde klamidya antijeni pozitif bulunurken, yapılan kültürlerin % 38’inde U. urealyticum, % 26’sında da diğer bakteriler saptanmıştır.

Çalışmamızda izole edilen U. urealyticum suşları linkomisin ve trimetoprim-sulfametoksazol dirençli, eritromisine duyarlı, M. hominis suşları da linkomisine duyarlı, trimetoprim-sulfametoksazol’e ve eritromisine dirençli olarak belirlenmiştir. Üreyen mikroorganizmaların doksisiklin, roksitromisin ve ofloksasin gibi antibiyotiklere duyarlılıklarına da bakılmıştır. İzole edilen U. urealyticum suşlarının hepsi bu antibiyotiklere duyarlı olarak bulunmuştur. Mycoplasma hominis suşlarında ise doksisiklin direncine rastlanmamış, ancak roksitromisine % 57.1, ofloksasine % 28.5 oranında direnç saptanmıştır.

Benzer bir çalışmada Ardıç ve ark.²⁰ kadın hastaların idrarlarından izole ettikleri U. urealyticum kökenlerinin ofloksasin, eritromisin, tetrasiklin ve doksisiklin gibi antibiyotiklere karşı duyarlılıklarına bakmışlardır. U. urealyticum suşlarının hepsi ofloksasin ve doksisiklin gibi antibiyotiklere orta duyarlı ve duyarlı, % 86’sı eritromisine orta duyarlı ve duyarlı ve % 97’side tetrasikline karşı duyarlı olarak bulunmuştur. İzole edilen M. hominis suşları test edilen tüm antibiyotiklere duyarlı olarak bulunmuştur.

Araştırmada elde ettiğimiz sonuçlar bize yedi günden uzun süren vajinal akıntı yakınması ile başvuran kadınlarda etken mikroorganizma araştırılması sürecinde mikoplazma ve ureaplasmaların da dikkate alınmasının gerekli olduğunu göstermiştir. Ayrıca her iki etkenin antibiyotik duyarlılıkları arasındaki farklılıklar da dikkat çekicidir.