İlk olarak 1831 yılında Bright tarafından tanımlanan araknoid kistin, etyopatojenik ve fizyopatolojik mekanizmaları günümüze kadar tam aydınlatılamamış, epidemiyolojisi net olarak anlaşılamamıştır. Starkman ve arkadaşları ¹ araknoid kisti, araknoid membrandan köken alan ekstraparankimatöz intrakranial kistik formasyon olarak tanımlamışlardır. Klinik olarak genellikle asemptomatik seyrederler ancak direkt kitle etkisine veya kompresyon etkisi ile gelişebilecek hidrosefaliye bağlı semptomlar görülebilir. Tanı alma yaşı, lezyonun boyutu tedaviyi etkileyen faktörlerdir. Tedavide hemen her zaman cerrahi yapılmaktadır.

Ultrasonografi (US) ile in utero teşhis edilmesi zordur. Biz bu olgumuzda 32 haftalık gebede fetal serebral US’ de, ekstraventriküler yerleşimli araknoid kist bulgularını tanımladık. US lezyonun yapısı hakkında bilgi vermekle beraber eşlik edebilecek malformasyonları tespit etme açısından ve takipte oldukça yardımcı bir görüntüleme yöntemidir.

Anamnezinde önemli bir medikal problemi olmayan 30 yaşında bayan hastanın 32. haftada yapılan rutin ultrasonografik muayenesinde; serebrumda solda oksipitalde falks serebri komşuluğunda, sol lateral ventrikülü hafif obstrükte eden, 27x14x18 mm boyutta, lobüle konturlu keskin sınırlı kistik lezyon tespit edildi (Şekil 1-2). Lezyonun lateral ventriküllerle ilişkisi yoktu. Talamuslar, serebral pedinküller, serebellar hemisfer, vermis ve corpus kallozum normal görünümde idi. Gyruslara ait bir defekt izlenmedi. Eşlik eden herhangi bir konjenital anomali saptanmadı.

Şekil 1: Aksiyel görünümde solda serebrumda oksipitalde lobüle konturlu keskin sınırlı kistik lezyon

Şekil 2: Koronal görünümde solda serebrumda oksipitalde lobüle konturlu keskin sınırlı kistik lezyon

Gebeliği süresince herhangi bir problemi olmayan ve normal yolla doğum yapan olguda, yenidoğana yapılan postnatal US incelemede, kraniyumda prenatal US’ de tanımlanan özelliklerde ince duvarlı, anekoik, araknoid kist ile uyumlu görünüm izlendi.

Araknoid kistler intrakraniyal kitlelerin yaklaşık %1’ ini oluşturan, araknoid tabaka ile devamlılık gösteren, sıklıkla ekstraaksiyel bölgede dura ile beyin arasında, düzgün sınırlı, BOS ile aynı sinyal ve dansite özellikleri gösteren, kalsifikasyon içermeyen ve kontrast madde tutmayan benign lezyonlardır ². Nadir olarak komplike oldukları zaman içeriği ksantokromik, proteinöz veya hemorajik özellikte olabilir ³. En sık konjenital orjinlidirler ancak inflamatuvar veya travmatik nedenlere bağlı olarak ta gelişebilirler ^4,5. Genellikle erken yaşlarda semptom verirler ve bunlar ya kistin direkt kitle etkisine veya kompresyon etkisi ile gelişebilecek hidrosefaliye bağlı klinik semptomlar olup yaşla birlikte semptom verme insidansı azalır hatta bazı dev araknoid kistler asemptomatik olup genellikle insidental olarak tespit edilirler ⁶. Yenidoğanda nörolojik prognozu tahmin etmek güçtür. Ancak erken yaşta tanı alma, gebelik ile birlikte boyut artışı ve boyutun 15 mm den fazla olması kötü prognoz kriterleridir ⁷. En sık orta kraniyal fossada silvian fissür komşuluğunda olmak üzere (%43), daha az sıklıkla serebellopontin köşede, serebral konveksitede, suprasellar bölgede, kuadrigeminal sisternde, interhemisferik fissürde, koroidal fissürde ve retroserebellar bölgede yerleşirler ². Tedavide genellikle cerrahi olarak kist çıkarılır ya da shunt desteği sağlanır. Çok nadir olarak spontan regresyon da bildirilmiştir ⁸. Fetal serebral US de tanımlanan izole araknoid kiste yaklaşım ise konservatif olmalıdır ⁹.

Araknoid kistler; US’ de anoekoik, düzgün sınırlı, posteriorda akustik güçlenmesi olan, renkli doppler US’ de kanlanma izlenmeyen, kistik intraserebral kitle olarak karşımıza çıkarlar. Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI) US’ de izlenen bulguları tamamlayıcı ve doğrulayıcı görev görür. Radyolojik görüntüleme olguların çoğunda tanısal değer taşımaktadır ².

Sonuç olarak olguların erken tanınması ileride gelişebilecek nörolojik sekellerin önlenmesi açısından oldukça değerlidir. Dolayısı ile prenatal US’ de tanımlanan intrakranial kistik yapılarda ayırıcı tanıya giren diğer patolojiler gözden geçirilmeli eşlik edebilecek konjenital anomaliler açısından ek tetkikler istenilmelidir. Pratikte US bulguları yeterli olmakla birlikte gereğinde MRI ile tanı desteklenmelidir.