Kalp yaralanmaları; künt veya penetran travmalara bağlı görülebilir. En sık görülen penetran yaralanmalar; bıçak ve ateşli silah yaralanmalarıdır ¹. Ateşli silah yaralanması sonucu; kalp odacıkları ve büyük arter perforasyonları, kalp tamponadı, venöz veya arteriyel saçma embolizasyonu ve ölüm görülebilir ².

Ateşli silah yaralanmalarına bağlı akut miyokard enfarktüsü (MI); koroner arterin hasarına, mermi veya saçma tanesinin embolizasyonuna veya miyokardın doğrudan hasarına bağlı oluşabilir. Nadir görülen bir klinik durumdur ^1,3

Acil servisimize ateşli silah yaralanmasıyla gelen ve koroner arterde herhangi bir hasar olmaksızın, çekilen elektrokardiyografisinde (EKG) akut inferior miyokard enfarktüs bulgusu saptanan bir olgumuzu sunuyoruz.

Kırk altı yaşında erkek hasta yaklaşık bir saat önce sol göğüs bölgesinden aldığı ateşli silah yaralanması nedeniyle acil servisimize getirildi. İlk bakıda hastanın genel durumu orta, şuuru açık, kooperasyon ve oryantasyonu tamdı. Vital bulguları; sistolik kan basıncı 90 mmHg, diyastolik kan basıncı 70 mmHg, nabzı 100/dk, solunum sayısı: 20/dk, ateş: 37ºC idi. Fizik muayenede sol meme basının 2 cm üzerinde, 4 mm çapında bir adet düzgün sınırlı muhtemel saçma tanesine bağlı ateşli silah yarası gözlendi. Yara yerinden aktif kanaması olmayan hastada subkutan amfizem saptanmadı. Her iki hemitoraksı solunuma eşit katılan hastanın dinlemekle akciğer sesleri normal idi. Oskültasyonda kalp ritmik ve taşikardik idi. Hastanın posteroanterior akciğer grafisinde kalp gölgesi üzerinde, sol tarafta bir adet muhtemel saçmaya ait opasite gözlendi. Sol yan grafisinde ise aynı cisim kalbin ön duvar komşuluğunda izlendi. Hastanın göğüs ağrısı yoktu. Göğüs yaralanmasına bağlı EKG çekildi. Çekilen elektrokardiyografisinde DII, DIII ve AVF derivasyonlarında 2 mm ST yüksekliği, V2, V3, V4, V5, DI ve AVL de ise 2 mm ST çökmesi saptandı (Şekil 1). Hasta bu bulgularla kardiyak yaralanma, koroner arter yaralanması ve akut inferior MI ön tanıları ile Kalp ve Damar Cerrahisi ve Kardiyoloji bölümleri ile konsülte edildi. Ekokardiyografisinde (EKO) kalbi çepeçevre saran 0.5cm perikardiyal mayi ve posterolateral duvarda hipokinezi saptandı. Hastanın tam kan sayımında Hemoglobin:16.3 gr/dl, Beyaz küre:15000/103 hcr/µL idi. Biyokimyasal testlerinde ise CKMB:40 U/L (Normal:2-20 U/L) saptanırken diğer parametreleri normal sınırlardaydı. Hasta Kalp ve Damar Cerrahisi tarafından acil operasyona alındı. Operasyonda sağ ventrikül ön duvarında defekt saptanarak tamir edilen hasta, yatırıldığı Kalp ve Damar Cerrahisi servisinden 10 gün sonra şifa ile taburcu edildi. Taburcu öncesinde çekilen EKG’sinde inferior derivasyonlarda patolojik Q dalgaları mevcuttu (Şekil 2).

Şekil 1: Hastanın geliş EKG’si. DII, DIII ve AVF derivasyonlarında 2 mm ST yüksekliği mevcut. V2, V3, V4, V5, DI ve AVL de ise 2 mm ST çökme görülmektedir.

Şekil 2: Hastanın taburcu edilmeden önceki EKG’si. İnferior derivasyonlarda patolojik Q dalgaları mevcut.

Penetran kalp yaralanmalarının kliniği; yaralayan objenin tipine, yaralanma bölgesine, yaralanma alanının büyüklüğüne, perikardiyal tamponadın varlığına ve kalp dışı organların etkilenmesine bağlıdır ³. Ateşli silah yaralanmalarına bağlı kalp yaralanmalarında; miyokard rüptürü, kontüzyon, laserasyon, perikardiyal mayi, koroner yaralanma, kapaklarda hasar, aritmiler ve ileti anormallikleri görülebilir ^3,4. Travmatik miyokard enfarktüsünün patofizyolojisi; koroner damarlarda doğrudan hasar oluşturarak intimada yırtılma ve damarda rüptür veya travmatik oklüzyon ile açıklanmaktadır. Ancak bazı vakalarda özellikle künt yaralanmalar sonrasında koroner damarlarda hasar olmaksızın miyokard enfarktüsü olduğu gösterilmiştir. Burada miyokardın doğrudan ve ciddi hasarı söz konusudur ¹. Bizim olgumuzda da benzer mekanizma söz konusudur.

Ateşli silah yaralanmasıyla oluşan akut miyokard enfarktüsü nadir görülmektedir. Bunun sebebi yaralanmaların çoğunun hastaneye gelmeden olay yerinde kaybedilmelerine bağlanabilir. Çoğunlukla penetran kalp yaralanmaları, anatomik yapıdan dolayı sağ ventrikülü içermektedir ². Yapılan bir çalışmada kursunun, başka bir çalışmada ise saçma tanesinin sağ koroner arterde total tıkanıklığa yol açtığı ve bunun sonucu hastalarda akut inferior miyokard enfarktüsü görüldüğü belirtilmiştir ^4,5. Topsakal ve arkadaşları ise bir olgularında; saçma tanesiyle yaralanan hastada 8 saat sonra göğüs ağrısı olması üzerine çektikleri EKG’de inferior derivasyonlarda ST elevasyonu ve yaptıkları anjiografisinde sağ koroner arterde diseksiyon tespit etmişlerdir ⁶. Bizim vakamızda ise koroner damarlarda herhangi bir hasar tespit edilmedi. Saçma tanesinin miyokarda yaptığı doğrudan hasar sonucu inferior miyokard enfarktüsü görülmüştür.

Ateşli silah yaralanması ile oluşan kalp yaralanmaları nadir olarak asemptomatik kalırlar. Penetran kalp yaralanması olan hastaların yönetimi; eşlik eden komplikasyonların erken dönemde teşhisini gerektirir. Kalp içerisine penetre mermi veya saçma tanesinin teşhisi ise genellikle torakotomi, floroskopi veya EKO ile konmaktadır ^2,7. EKO kardiyak yapıların ve büyük damarların değerlendirilmesi için doğru bir tanı aracıdır. Ancak her acil serviste EKO bulunmamaktadır. EKG ise acil servislerde EKO’dan daha kolay ulaşılabilen ve yorumlanabilen bir tanı aracıdır. Bizim olgumuzda olduğu gibi çekilen EKG ile kardiyak yaralanma tanısı erken dönemde konulabilir.

Kalbe penetre ateşli silah yaralanmaları genellikle ölümcüldür. Hayatta kalan olgular ise hastaneye erken dönemde ulaştırılıp erken dönemde tanısı konulan ve uygun cerrahi tedavi uygulananlardır. Sonuç olarak; kardiyak yaralanmanın tanısında EKG kolay ulaşılabilir ve noninvaziv bir tanı aracıdır. Biz bu olguyla, acil servise penetran göğüs yaralanması ile gelen hastalarda kardiyak yaralanma tanısının konulmasında EKG’nin önemini bir kez daha vurgulamak istedik.