Talusun osteokondral lezyonları; eklem yüzünü örten hyalin kıkırdaktan subkondral kemiğe kadar uzanan ve ayak bileğinin nadir görülen bir bozukluğudur^1,2,3. Bu lezyonlar tipik olarak talusun posteromedial ve anterolateral kubbesi üzerinde oluşurlar ve %10-25'i bilateraldir. Lateral lezyonlar daima travma sonrası oluşurken, medial lezyonlar kronik ve intermittan seyirli olup travma ile ilişkisi net değildir⁴. Diğer etyolojik faktörler; iskemi, kemikleşme bozukluğu, avasküler nekroz, spontan nekroz, malaligment, hormonal nedenler, endokrin ve genetik faktörleri içerir⁵.

Ayak bileğini ilgilendiren patolojilerde son yirmi yılda gittikçe daha sık kullanılan artroskopik teknik; tanı koyma sürecini kısaltan, morbiditeyi azaltıp hızla rehabilitasyona izin veren, hastanın en kısa zamanda işine, sosyal ve sportif faaliyetlerine geri dönebilmesini sağlayan bir tedavi yöntemidir. Tedavi yöntemi belirlenirken lezyonun derinliği, evresi ve genişliğinin yanında, hastanın yaşı, fonksiyonel bozulma derecesi, hastanın aktivite düzeyi, kissing lezyon varlığı, alt ekstremite malaligmenti, ayak bileği instabilitesi veya ayak deformitesinin birlikteliği de dikkate alınmalıdır⁶. Konservatif tedavi ile sonuç alınamayan veya instabil lezyonlu hastalarda cerrahi tedavi önerilir⁷. Cerrahi tedavi yöntemlerini; kıkırdak replasman tedavisi (otolog kondrosit implantasyonu, allogreft transplantasyonu, osteokondral otogreft transplantasyonu veya mozaikoplasti) ve kemik iliği stimulasyon tekniği (mikrokırık, drilleme, abrazyon artroplastisi) olarak sınıflandırabiliriz^6,8. Çalışmamızda mikrokırık tedavisi uyguladığımız talusun evre II, III ve IV osteokondral lezyonlarının orta dönem tedavi sonuçlarını inceledik.

Mayıs 2007-Aralık 2008 tarihleri arasında artroskopik mikrokırık yöntemi ile tedavisi yapılan talusta osteokondral lezyonları olan 10 hasta (8 erkek, 2 kadın; ort.yaş 33.3; dağılım 17-47) çalışmaya alındı. Dört hastada (% 40) travma öyküsü mevcut iken, altı hastada (% 60) herhangi bir neden belirlenemedi. Şikayetlerin başlangıcı ile ameliyat arasında geçen süre ortalama 10.7 ay idi. Sekiz hastaya önceden konservatif tedavi yapılmıştı ve iki hastanın travma sonrası ayak bileği cerrahisi öyküsü mevcuttu. Lezyonlar altı hastanın sağ ayak bileği, dört hastanın sol ayak bileğinde lokalizeydi ve lezyonların tümü talusun posteromedialinde yerleşmişti. Lezyonlar, Berndt ve Harty'nin (9) radyolojik evrelemesine göre sınıflandırıldı; dört hastada evre II, beş hasta evre III ve bir hastada evre IV osteokondral lezyon mevcuttu. Bütün hastaların yakınmaları aktivite ile artıyordu. Osteokondral lezyonlu on hastanın ikisinde sinovyal hipertrofi, bir hastada kissing lezyon, bir hastada da sıvı koleksiyonu eşlik ediyordu. Dört hastanın hikâyesinde aralıklı effüzyon atakları olduğu görüldü. Yalnız bir hastada ayak bileğinde hareket kısıtlılığı vardı. Tanılar; öykü, fizik muayene, direk radyografi (anteriorposterior, yan ve mortis grafisi) ve ayak bileği manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ile kondu (Resim 1).

Resim 1: Talus posteromedialinde lokalize evre II lezyonun ameliyat öncesi a) AP ve ankle mortis radyografisi b) MRG görünümü

Osteokondral lezyonların radyolojik görünümü operasyon öncesi Berndt ve Harty tarafından belirtilen⁹ sınıflamaya göre (Tablo 1), artroskopik görüntüler ise Pritsch ve ark. tarafından¹⁰ tarif edilen artroskopik sınıflamaya göre (Tablo 2) değerlendirildi.

Tablo 1: Berndt ve Harty radyolojik sınıflaması

Tablo 2: Pritsch va ark. artroskopik sınıflaması

Evre II ve evre III lezyonu olan hastalara debridman ile birlikte artroskopik mikrokırık, evre IV lezyonu olan hastaya ise fragman çıkarılması sonrası küretaj ve artroskopik mikrokırık cerrahisi uygulandı. Ortalama takip süresi 12.5 ay (4-22 ay) idi. Mikrokırık cerrahisi uygulanan tüm hastalara postoperatif ikinci gün ayak bileği egzersizleri gösterilerek altı hafta yük verdirilmedi. Altı hafta sonra kısmi yük verilerek üç ay eklem hareket açıklığı ve kas gücünü artırmaya yönelik egzersizler önerildi. Sportif aktiviteler 6 ay boyunca yasaklandı. Cerrahi sonrası klinik sonuçlar Berndt ve Harty⁹ tarafından belirtilen ölçütlere göre (Tablo 3), radyolojik görüntüler ise Kumai ve ark.² tarafından belirtilen sınıflamaya göre (Tablo 4) değerlendirildi.

Tablo 3: Berndt ve Harty klinik sonuç sınıflaması

Tablo 4: Kumai ve ark. postoperatif radyolojik sonuç sınıflaması

Ayrıca klinik sonuçlarla iyileşme arasındaki korelasyonu belirlemek için hastalara cerrahi sonrası altı ay sonra MRG yapıldı.

Cerrahi teknik
Tüm hastalar sırt üstü pozisyonda, genel veya spinal anestezi altında olacak şekilde aynı cerrah tarafından ameliyat edildi. Ayak bileği masanın dışına taşınarak boşluğa alındı ve yardımcı asistan tarafından el ile traksiyon uygulandı. Artroskopik girişimler pnömotik turnike altında 2.7 mm'lik 30 derecelik skop ile yapıldı. İlk olarak eklem 20 cc serum fizyolojik ile şişirildi. Önce anteromedial portal, eklem çizgisi seviyesinde anterior tibial tendonun medialinden yapıldı. Ekleme sıvı girişi yerçekimine bırakıldı. Eklemin tanısal artroskopisi yapıldıktan sonra anterolateral portal, peroneus tertius tendonun hemen lateralinden açıldı ve peroneal süperfisial sinir dalının yaralanmamasına dikkat edildi. Skop lezyonun karşı tarafında olacak şekilde probe ve aletler aynı tarafta olacak şekilde artroskopik girişim uygulandı. Osteokondral lezyonun yeri belirlendikten sonra probe yardımıyla lezyonun boyutu, stabilitesi ve kıkırdak devamlılığı belirlendi. Lezyonlar, Pritsch ve ark. tarafından tanımlanan artroskopik evrelemeye göre sınıflandırılıp tedavi seçimine karar verildi. Artroskopik olarak dokuz hasta grade II ve bir hasta grade III olarak değerlendirildi. Artroskopik olarak grade II olan hastalar radyolojik olarak Berndt ve Harty sınıflamasına göre evre II ve evre III ile uyumluydu, artroskopik olarak grade III lezyonlar ise radyolojik olarak Berndt ve Harty sınıflamasına göre evre IV ile uyumluydu. Berndt ve Harty sınıflamasına göre evre II ve Evre III lezyonu olan hastalara debridman ile birlikte mikrokırık, evre IV lezyonu olanlara da fragman çıkarılması sonrası küretaj ve mikrokırık yapıldı (Resim 2).

Resim 2: Lezyonun artroskopik görünümü ve mikrokırık uygulanması

Mikrokırık uygulaması, lezyon altındaki kalsifiye tabaka çıkarıldıktan sonra artroskopik awl (30, 45, 90 derece açılı, konik şeklinde) yardımıyla 3 ile 4 mm aralıklarla subkondral kemiğe dik olacak şekilde multiple delikler açılarak oluşturuldu. Oluşturulan deliklerden yağ damlacıklarının salınımının görülmesiyle mikrokırık derinliğinin yeterli olduğuna karar verildi. Sinovyal hipertrofi ve kıkırdak tüylenmesi shaver yardımıyla temizlendi. İntraoperatif ayak bileğinin plantar fleksiyonu işlemimizi kolaylaştırdı. Periferik venden alınan yaklaşık 5-10 cc'lik venöz kan, steril bir kapta karıştırılarak pıhtı oluşturuldu ve bir kanül yardımıyla açılan mikrokırık alanına enjekte edildi.

Cerrahi sonrası elastik bandaj haricinde eksternal tespit uygulanmadı ve postoperatif 2 gün buz uygulanması yapıldı. Postoperatif olarak hiçbir hastada enfeksiyon, derin ven trombozu, nörolojik hasar görülmedi. Cerrahi sonrası 2. gün ayak bileği hareketlerine izin verildi ve 6 hafta ağırlık verilmeden immobilize edildi. Hastaların ameliyat sonrası 6. ayda standart radyografileri ve MRG sonuçları değerlendirildi (Resim 3).

Resim 3: Ameliyat sonrası 6. ayda a) MRG ve b) radyolojik görünümü.

Hastaların ortalama yaşı 33.3 (dağılım 17-47) yıl olup, cerrahi sonrası takip süresi ortalama 12.5 (4-22) ay idi. Yakınmaların başlamasıyla cerrahi müdahale arasında geçen süre ortalama 10.7 aydı. Osteokondral lezyonlar altı hastada sağ ayak bileğinde, dört hastada sol ayak bileğinde lokalize ve tüm hastalarda talusun posteromedialinde yerleşmişti. Talusun osteokondral lezyonları Berndt ve Harty'nin radyolojik sınıflamasına göre dört hastada evre II, beş hastada evre III ve bir hastada evre IV olarak değerlendirildi.

Berndt ve Harty'nin ölçütlerine göre evre II olan dört hastanın tümünde klinik sonuçlar iyi ve mükemmeldi. Evre III olan beş hastanın üçü iyi, ikisi orta sonuç olarak değerlendirildi. Evre IV osteokondral lezyonu olan bir hasta kötü sonuç saptandı. İyi sonuçlanan hastaların hepsinde şikâyetlerin başlama zamanı ve cerrahi zamanı arasındaki sürenin kısa olduğu görüldü ve ortalama süre 8.5 aydı. Orta sonuçlanan iki hastanın biri osteoartritli, biri de kissing lezyonlu hastaydı. Kötü sonuç saptanan 42 yaşındaki hastada 20 yıl önce geçirilmiş ayak bileği travmasına bağlı, ayak bileğinde osteoartrit gelişen bir hastaydı.

Subjektif değerlendirme sonrasında hastalardan biri hariç tüm hastaların günlük aktivitelerinde ayak bileği fonksiyonlarından memnun oldukları görüldü. Klinik sonuçlarla cerrahi sonrası radyolojik ve MRG bulguları arasında tam bir korelasyon yoktu. İyi ve orta sonuç alınan hastaların tümü günlük yaşam aktivitelerine cerrahiden 3 ile 6 ay sonra tamamen geri döndüler. Sportif aktivitelere tamamen dönüşe cerrahiden 6 ay sonra izin verildi.

Kıkırdak, eklem yüzeyini örten yumuşak ve çok özel bir dokudur. Yalnız birkaç mm kalınlığında olmasına rağmen yükü dağıtabilmesi, esnekliği ve kompresif güçlere karşı inanılmaz sertliği vardır. Yaralanmaya hassastır ve rejenerasyon yeteneği sınırlıdır. Talusun osteokondral lezyonları talar kubbenin subkondral kemiğinin yüzeyindeki veya altındaki kıkırdağın defektleridir. Talusun osteokondral lezyonları erken teşhis ve tedavi edilmediği takdirde ayak bileği artritiyle sonuçlanabilir¹¹. Osteokondral lezyonların tanımlanması; fissür, küçük kırık, OCD, AVN, transkondral kırık, osteokondritis dissekans ve osteokondral yaralanmaları gibi adlandırmaları içerir⁵.

Talusun osteokondral yaralanmaları çok yaygın değildir, tüm talus fraktürlerinin %1 sebebidir^3,5. Özellikle ligament yaralanmaları ve tekrarlayan ayak bileği burkulmaları ile birlikte insidansı artar^1,5. Ayak bileği burkulması sonrası populasyonun %6.5'inde görülür. Bu lezyonlar çoğunlukla subklinik olduğundan, ayak bileğinin diğer yaralanmaları tarafından maskelenebileceğinden ve konvansiyonel radyografilerle gözden kaçabileceğinden daha az olarak tanınırlar⁷. Lateral lezyonlar hemen daima travmatik orijinli, olup medial lezyonların travma ile ilişkisi net değildir^4,12,13. Talusun osteokondral lezyonlarının sıklıkla medial yüzde, sağ ayak bileğinde ve erkekleri etkilediği gösterilmiştir¹². Anterolateral talar kubbe lezyonları; ayak bileğinin fibula impaksiyonuna karşı dorsifleksiyon ve inversiyon yaralanması sonucu oluşurken, posteromedial talar dome lezyonları ise; ayak bileğinin tibia tabanına karşı impaksiyonuyla birlikte inversiyon, plantar fleksiyon ve eksternal rotasyon sonucu oluşur^5,7,13,14. Talusun osteokondral lezyonlarının görülme yaş ortalaması 20-30 yaşları arasındadır^7,15 Çalışmamızda talusun osteokondral lezyonlarının tümü talusun posteromedialinde lokalize ve % 40'ında travma öyküsü mevcuttu. Hastalarımızın çoğu erkek olup yaş ortalaması 33.3 olarak değerlendirildi.

Talusun osteokondral lezyonlarının teşhisinde ilk olarak standart radyografiler kullanılmalıdır^1,4,5,7. Bilgisayarlı tomografi (BT) osteokondral fragmanın derecesi, şekli, boyutu ve yerinin belirlenmesinde kullanılır. Kemik sintigrafisi, röntgenlerde normal görünen talusun gizli osteokondral lezyonlarının belirlenmesine yardımcı olur. MRG, hem subkondral lezyonları ve eklem kıkırdak lezyonlarını hem de yumuşak doku anormalliklerini belirlemede avantajlıdır^4,7,14. MRG, BT'den daha duyarlı olması nedeniyle, kıkırdağın sağlam olduğu durumlarda lezyonun gerçek yerini ve boyutlarını belirleyerek tedavinin planlamasına ve erken tanıya yardımcı olur^1,14. Artroskopi ise eklem yüzeyinin direkt görülerek değerlendirilmesini ve kıkırdak yüzeyin durumunun tanınmasını sağlar ancak invaziv bir yöntemdir¹. Talar kubbenin lateral osteokondral lezyonları tipik olarak ince, gofret şeklinde ve anteriorda lokalizedir. Medial lezyonlar ise posteriorda lokalize olan derin, kahve fincanı şeklinde olup subkondral kemik ile ilişkisinin miktarı önemlidir ve posteromedial lezyonlarda ayak bileği ağrısı kronik ve intermitten seyirlidir^4,13,16.

Anderson ve ark.¹³ radyolojik olarak evre I osteokondral lezyonların direk radyografilerde gösterilemediğini ve evre II lezyonların da tanısının genellikle zor olduğunu belirtmişlerdir. Talusun osteokondral lezyonlarının tanısı ve tedavisinin planlanmasında standart radyografiler ve MRG yeterlidir. Tedavinin planlanmasında ve uygulanmasında cerrahi öncesi Berndt ve Harty radyolojik sınıflaması ile cerrahi sırasında Pritsch ve ark artroskopik sınıflamasının cerrahi ekibe yön vereceği kanaatindeyiz.

Talusda görülen bu lezyonların tedavisinin amacı eklem fonksiyonlarını düzeltmek, ağrıyı azaltmak ve erken gelişecek eklem dejenerasyonunu engellemektir¹⁷. Semptomların derecesi ve radyolojik sınıflama sistemi tedaviyi yönlendirmedeki temel ölçütlerdir¹⁸. Travma öyküsü olan hastalarda travma zamanı ile cerrahi arasındaki sürenin uzun olması radyolojik ve klinik iyileşmeyi olumsuz etkiler, bu nedenle erken teşhis ve tedavi önerilir^2,12,19. Çalışmamızda iyi sonuç elde edilen hastaların hepsinde şikayetlerin başlaması ile cerrahi arasındaki sürenin kısa olduğu görüldü.

Talusun osteokondral lezyonlarındaki tedavi seçenekleri; konservatif tedavi, kemik iliği stimülasyonu ile birlikte olan veya olmayan debridman, otolog kondrosit implantasyonu, allogreft transplantasyonu, osteokondral otogreft transplantasyonu veya mozaikoplastiyi içerir^{4,7,8,15,20,21,22}. Konservatif tedavi; kilitlenme ve takılma gibi mekanik semptomların olmadığı tüm evre I olgularda, asemptomatik evre II ve III lezyonlarda düşünülmelidir^{1,2,4,5,6,7,13,23}. Konservatif tedavi ağırlık vermeksizin alçı immobilizasyonunu, ayak bileği bandajı yada ark destekleri ile aktivite kısıtlamasını ve sonrasında kademeli mobilizasyonu içerir^13,7. Ancak konservatif tedaviye rağmen semptomatik olan olgular ve tüm evre IV lezyonlar artroz gelişmeden önce cerrahi olarak tedavi edilmelidir^{1,2,4,5,7,13,14}. Çalışmamızdaki olgular, konservatif tedaviye rağmen semptomları devam eden evre II ve III lezyonlu hastalardan oluşmaktaydı.

Cerrahi tedavi endikasyonları; deplase fragman, ağrılı deplase veya non deplase fragman (evre II-IV), mekanik semptomlar, önceden debridman yapılmayan ve birlikte ligament rekonstrüksiyonu gerektirecek instabil ayak bileğinin varlığıdır³. Cerrahi tedavi; lezyonun derinliğine, evresine, çapına göre planlanmakla birlikte hastanın yaşı, fonksiyonel bozulma derecesi, hastanın aktivite düzeyi, kissing lezyon varlığı, alt ekstremite malaligmenti, ayak bileği instabilitesi veya ayak deformitesinin birlikteliği dikkate alınmalıdır^6,11.

Subkondral kemik debridmanı ve kemik iliği stimülasyonu talusun osteokondral lezyonlarının cerrahi tedavisinde önemli bir seçenektir. Bu yöntem tekrarlanabilir ve güvenilir olup yüksek derecede iyi ve mükemmel sonuçlarla birliktedir. Kemik iliği stimülasyonu için mikrokırık, abrazyon ve drillemeyi içeren farklı yöntemler mevcuttur⁸. Eğer fragman büyük ise retrograd drilleme, greftleme veya absorbabl pinlerle fiksasyon yapılarak talus kubbesi sağlamlaştırılır veya eksizyon yapılabilir⁷.

Tedavi seçenekleri içinde kemik iliği stimülasyonu ile birlikte artroskopik debridman hala en iyi tedavi yöntemidir. Mikrokırık tekniği ile kemik iliği stimülasyonu son yılarda popularite kazanmıştır. Kemik iliği stimülasyonu için mikrokırık awl, 2 mm drill veya 1.4-2.0 K-teli gibi aletler kullanılabilir. Mikrokırık awl kullanılmasının avantajlarından biri awl ucunun eğriliğine bağlı olarak erişilebilirliğinin fazla olmasıdır⁸. Tüm olgularda mikrokırık oluştururken 30, 45 ve 90 derece açılı awl kullandık.

Cerrahi sonrası kontrollerde ayak bileği skorlarındaki düzelmeye rağmen, MRG ve artroskopik görüntülemelerde düzelme olmayabilir ve krater defekti radyografik olarak uzun yıllar varlığını sürdürebilir¹. Çalışmamızda klinik sonuçlarla cerrahi sonrası kontrollerdeki radyolojik değerlendirmemiz arasında tam bir korelasyon yoktu ve klinik düzelme gözlenen olgularda eşdeğer bir radyolojik düzelmenin olmadığını saptadık. Artroskopik cerrahiyi takiben erken dönemde görülen ağrı azalması, hastaların fonksiyonel skorlarını yükselten temel nedendir. Muhtemelen semptomlardaki hafifleme de eklem lavajına bağlıdır.²⁰

Debridman ve drillleme yönteminde ilk olarak altta yatan nekrotik kemiği de içeren unstabil kıkırdak kaldırılır ve kemik iliği ile subkondral kemik arasında vasküler kanal oluşturularak fibrin pıhtısı oluşumu uyarılır. Fibroblast ve kondroblast içindeki mesenkimal hücreler farklılaşarak sonuçta fibrokıkırdak doku (tip 1 kollajen) oluşur^3,4,7,8. Drilleme ve eksizyon hastaların %70-90’ında mükemmel sonuçlar veren iyi bir tedavi yöntemidir. Kemik greftlemesi osteoindüksiyon ve osteokondüksiyon sağlarken, drilleme revaskularizasyon sağlar^7,8,16.

Son zamanlarda yenilenen tekniklerle osteoartiküler otogreftler kullanarak eklem kıkırdağını değiştirmeyi içeren çalışmalar vardır. İlk sonuçlar cesaret vermiştir, fakat donor alanının morbiditesi, transplante edilen eklemdeki kıkırdak dokunun dayanıklılığı ve malleolar osteotominin potansiyel komplikasyonları nedeniyle bu prosedürün faydaları ve potansiyel riskleri göz önünde bulundurulmalıdır¹⁶.

Alonzo ve ark.⁶ kıkırdak tamir tekniği (otolog kondrosit transplantasyonu veya osteokondral otogreftleme) ve kemik iliği stimülan tekniğini (mikrokırık ve artroskopik drilleme) kullanarak yaptıkları karşılaştırmalı çalışmalarda her iki grupta da iyi sonuçlar elde ettiklerini bildirmişlerdir. Kemik iliği stimulan tekniği ile biomekanik olarak zayıf yapıda fibrokıkırdak oluşmasına rağmen talusun osteokondral lezyonlarının tedavisinde ilk seçenek tedavi yöntemi olması gerektiğini belirtmişlerdir. Ancak stimulan tekniklere cevap vermeyen inatçı lezyonlarda otolog kondrosit implantasyonu veya osteokondral otogreftlemenin tercih edilmesi gerektiğini vurgulamışlardır. Çalışmamızda konservatif tedaviye cevap vermeyen olgularda kemik iliği stimülasyonu için mikrokırık oluşturarak fibrin pıhtısını elde etmeyi amaçladık. Ayrıca periferik venden aldığımız 5-10 cc’lik venöz kanı ayrı bir kapta karıştırıp elde ettiğimiz pıhtıyı mikrokırık alanına bir kanül yardımıyla dökerek açılan deliklerin pıhtı ile dolmasını ve fibrin pıhtısı oluşumunun hızlanmasını planladık.

Yercan ve ark.²⁰ ayak bileği artroskopisinde Outerbridge sınıflamasına göre evre II olan 5 hastaya artroskopik drilleme, evre III olan 4 hastaya ve evre IV olan 2 hastaya fragmanın debridmanından sonra drilleme uygulamışlar ve 4 hastada mükemmel, 5 hastada iyi, 2 hastada orta düzeyde başarı elde etmişlerdir. Orta düzeyde başarı sağlanan iki hastanın evre IV lezyona sahip olduğu belirtmişlerdir. Aşık ve ark.¹⁹ 28 hastalık seride evre II lezyonu olan 12 olguya artroskopik drilleme, evre III lezyonu olan 6 olguya fragman ekstirpasyonu, debridman ve drilleme ve evre IV lezyonu olan 10 olguya da fragman ekstirpasyonu ile lezyon yatağının debridman ve küretajı işlemi yapmışlardır. 14 hastada mükemmel, 10 hastada iyi ve dört hastada orta sonuç elde etmişler ve mükemmel ve iyi sonuç oranını % 86 olarak bildirmişlerdir. Başarılı sonuçlarının yüksek olmasını, evre II lezyonu olan ve drilleme yaptıkları hastaların yaşlarının genç olması nedeniyle subkondral remodelasyona iyi cevap vermelerine bağlamışlardır. Bizim çalışmamızda talusun osteokondral lezyonları Berndt ve Harty’nin radyolojik sınıflamasına göre dört hastada evre II, beş hastada evre III ve bir hastada evre IV olarak değerlendirildi. Mikrokırık tedavisi sonrası klinik sonuçlar evre II olan dört hastanın tümünde iyi ve mükemmeldi. Evre III olan beş hastanın üçü iyi, ikisi orta sonuç olarak değerlendirildi. Evre IV osteokondral lezyonu olan bir hastada kötü sonuç saptandı. İyi sonuçlanan hastaların hepsinde şikâyetlerin başlama zamanı ve cerrahi zamanı arasındaki sürenin kısa olduğu görüldü. Kötü sonuç eski travma öyküsüne bağlı 42 yaşındaki osteoartriti olan bir hastaydı.

Hastaların rehabilitasyonunda küçük lezyonlu hastalara tolere edebildiği kadarıyla ağırlık vermesi önerilir, büyük lezyonlar için ise 4-6 hafta ağırlık verilmez veya yere dokunma şeklinde ağırlık verdirilebilir. Tam aktiviteye cerrahiden 3 ile 6 ay sonra izin verilir ve cerrahiden 12 hafta sonra da hastanın işine dönmesi beklenir¹⁶. Cerrahi sonrası elastik bandaj haricinde eksternal bir tespit uygulamadık. 2. gün ayak bileği hareketlerine başladık ve altı hafta ağırlık verilmesine izin vermedik.

Çalışmamızda; talusun osteokondral lezyonlarının tedavisinde mikrokırık yöntemini kullanarak hastalarımızın çoğunluğunda iyi ve mükemmel sonuçlar elde ettik. Bu yöntemin hem klinik sonuçların iyi olması hem de daha az morbiditesi nedeniyle uygulanabilecek basit ve kolay bir yöntem olduğu sonucuna ulaştık.