Osteokondrom benign kemik tümörlerinin en sık görülenlerindendir. % 90 oranında uzun kemiklerin proksimal metafizinde büyüme plağından gelişir ve sıklıkla iskeletin büyüme döneminde tek bir kitle olarak saptanırlar. Femur distali, tibia ve humerus proksimali en sık görüldüğü yerlerdir. Bazı olgularda semptom görülmemekle birlikte ağrı ve palpabl kitle en sık görülen klinik bulgulardandır¹.

Sinovial osteokondromatozis ise oldukça nadir görülen, idiopatik bir patoloji olup sinoviyal eklemleri etkiler. Sıklıkla 30-50 yaşlar arasında tanı konulmaktadır ve erkeklerde kadınlara oranla 2 kat daha sık görülmektedir. Sıklıkla tutulan eklemler arasında diz, kalça, dirsek ve omuz bulunmaktadır. Çok daha nadir olarak ise bursalar ve tendon kılıflarını tutulabilmektedir². Bu yazıda bisipital tendon kılıfı tutulumlu sinoviyal osteokondromatozis vakası sunulmuştur.

Özgeçmişinde bilinen parkinson, primer generalize osteoartrit, postmenopozal osteoporoz tanıları olan 75 yaşında kadın hasta, son 2 yıldır şiddeti gittikçe artan, elde ağırlık taşıdığında şiddetlenen, tekrarlayıcı özellikte, mekanik tipte sağ omuz ağrısı şikayeti ile polikliniğimize başvurdu. Hastanın ağrıları istirahatle azalmaktaydı ve gece ağrısı, sabah tutukluğu eşlik etmiyordu. Ani travma öyküsü yoktu. Eşlik eden üst ekstremite ve boyun ağrısı şikayeti bulunmamaktaydı. Hastanın yapılan fizik muayenesinde sağ omuz eklem hareket açıklıkları tüm yönlerde açıktı. Omuzun abduksiyon, fleksiyon ve sağ ön kolun supinasyonunda hareket boyunca ağrı olduğu saptandı. Sağ omuzda Neer ve Hawkins testleri negatif olan hastanın, Speed ve Yergason testleri pozitif olarak saptandı. Üst ve alt ekstremite nörolojik muayenesi normal olarak bulundu. Hastanın laboratuvar bulguları (biyokimya, rutin tam kan sayımı, eritrosit sedimantasyon hızı, C-reaktif protein) normal sınırlar içindeydi. Bisipital tendinit ön tanısı ile istenilen magnetik rezonans görüntüleme (MRG) sonucu biceps tendon kılıfının sinoviyal osteokondromatozisi ve bisipital tenosinovit ile uyumlu idi (Şekil 1). Hastaya medikal tedavi başlandı ve malign transformasyon riski açısından 6 ay ara ile MRG kontrolü önerildi.

Şekil 1: Biceps tendon kılıfının sinoviyal osteokondromatozisini gösteren MRG görüntüsü.

Sinoviyal kondromatozis eklemleri, tendon kılıflarını ve bursaları etkileyen sinoviyal dokunun kıkırdak dokuya metaplazisi ile karakterize bir durumdur³. Travmatik, dejeneratif veya inflamatuvar eklem hastalıklarına sekonder olarak gelişebilmekle birlikte etiyolojinin belirlenemediği primer tutulum da görülür. Nadir görülen proliferatif bir hastalık olup, en fazla diz tutulumu görülür⁴. Diz ekleminden sonra sıklık sırasına göre dirsek, ayak bileği, kalça ve omuz eklemlerinde de saptandığı bildirilmektedir⁵. Sinoviyal osteokondromatosis terimi ise kıkırdak lezyonun ossifiye olduğu durumlarda kullanılır⁶.

Milgram'a göre sinoviyal kondromatosis 3 faza ayrılır: Birinci fazda eklem içerisinde serbest cisim olmaksızın aktif intrasinoviyal hastalık görülür. İkinci faz eklem içinde serbest cisimlerin ve sinoviyada aktif hastalığın görüldüğü geçiş fazıdır. Üçüncü faz ise sinoviyada aktif hastalık olmaksızın eklem içi serbest cisimlerin görüldüğü geç fazdır. İlk evrede eklem içi cisim görülmediğinden geç tanı konulmasına sebep olmaktadır⁷.

Eklem dışı tutulumu daha nadir olan sinoviyal osteokondromatozisin hastamızda da olduğu gibi biceps tendon ve kılıf tutulumu araştırabildiğimiz kadarı ile uluslararası literatürde birkaç kez bildirilmiştir. İlk olgu Covall ve Fowble'ın 1994 yılında bildirdiği, 22 yaşında daha önce omuz bölgesinde osteokondromatozis nedeni ile opere edilmiş bir erkek hastadır⁸. İkinci olgu 1995 yılında Small tarafından bildirilmiştir⁹. Diğer olgular ise Miranda ve ark. ve Kirchhoff ve ark. tarafından bildirilen pediatrik dönemde tanı konulmuş iki olgudur^10,11. Olguların ortak özelliği başlangıç semptomları olarak dirençli ağrı, ilgili eklem hareket açıklıklarında azalma, palpabl nodül ve şişlik görülmesidir. Ayrıca profilaktik tedaviye cevap vermeyen ve lezyonda büyüme gözlenen olgular cerrahi ile tedavi edilmiştir.

Genellikle benign prognozla seyrettiği bilinen osteokondomatozis vakalarının %5'inde kondrosarkoma malign transformasyon gözlenmiştir¹². Bu nedenle hastaların uygun aralıklarla radyolojik görüntülemeler ile takibi ve gerektiğinde cerrahi tedavisi önerilmektedir.

Omuz ağrısı ile başvuran hastamızda malign transformasyon riski olan bisipital tendon kılıfı tutulumlu sinoviyal osteokondrom gözlenmiştir. Sinoviyal osteokondrom omuz ağrılarının nadir bir nedeni olup, fizik tedavi ajanlarının güvenli uygulanması ve malign transformasyonun takibi açısından, dirençli omuz ağrısının ayırıcı tanısında göz önünde bulundurulması gereken bir tanı olduğu düşüncesindeyiz.